Wat is een paddenstoel?

In de vorige lessen heb ik een introductie gedaan van wie ik ben en wat mij beweegt. Tijdens deze les leer je wat een paddenstoel is en hoe je die kan herkennen. De opdracht van de vorige les ging over de paddenstoelen die je al kent. De meeste mensen kennen de Champignon (Agaricus bisporus), Kastanje Champignon of Portobello. Allemaal paddenstoelen die tot dezelfde soort behoren! 

Gele Oesterzwam: Pleurotus citrinopileatus

 

Andere bekende paddenstoelen zijn: Oesterzwam, Shiitake, Eekhoorntjesbrood, Pruikzwam (ook wel Lion’s Mane) of de iconische ‘rood met witte stippen’ Vliegenzwam (Amanita Muscaria).

De schimmel in de badkamer, op je groente en fruit, of dat zakje brood wat al een paar weken in je tas zit (Rhizopus Stolonifer) behoren ook tot hetzelfde rijk als de paddenstoelen.

De paddenstoel is het fruitlichaam van een schimmelsoort. Deze bevindt zich vaak zichtbaar boven de grond of op bomen en is makkelijk te herkennen. Met een paddenstoel kan een schimmel zich voortplanten door zijn sporen los te laten. Het grootste gedeelte van de paddenstoel, de schimmel, bevindt zich vaak ‘onzichtbaar’ onder de grond of onder de bast van een boom. 

Witte schimmeldraadvorming onder de bast van een stuk hout

Wat is een schimmel precies?

Een schimmel is geen plant en geen dier, toch hebben wij als mens meer gemeen met schimmels dan met planten. Schimmels kunnen geen fotosynthese doen zoals planten dat kunnen, maar moeten andere organismen consumeren voor voedingsstoffen. Als we over zulk soort schimmels spreken hebben we het vaak over Ascomycota & Basidiomycota schimmels waar ongeveer 75% van alle schimmels toe behoren en welke ook vruchtlichamen produceren.

De cycli van de schimmel begint met sporen. Elke schimmel heeft meerdere sekses, in de afbeelding aangeduid als een plus en min sekse. Sommige paddenstoelen kennen wel 30 verschillende soorten sekses. Als een spoor in een geschikte omgeving terecht komt kan deze zichzelf gaan uitgroeien in een ééncellige lange draad: de Schimmeldraad (Hyphae). Als twee van deze ongelijke sekses tegen elkaar aan gaan groeien en een partnerschap aangaan ontstaat er een netwerk van schimmeldraden. Dit wordt het zwamvolk genoemd of Mycelium. Na enige tijd kan er een knoop ontstaan in dit netwerk, waaruit een paddenstoel ontstaat die op zijn beurt weer sporen los kan laten voor de volgende generatie.

Het schimmelnetwerk van paddenstoelen bevindt zich overal in de aarde. Als je in een bos wandelt loop je op een dikke laag van schimmelnetwerk die soms wel kilometers dik kan zijn. Deze netwerken kunnen ongelooflijk groot worden. Het grootste levende organisme is een Honingzwam (Armillaria), met een grootte van zo’n 900 hectare en is naar schatting ruim 2400 jaar oud.

Schimmels zijn onmisbaar voor leven op aarde; bijna elk organisme gaat een symbiotische relatie met ze aan. In de voedselvoorziening op basis van permacultuur is er altijd veel aandacht voor het niet verstoren van het bodemleven, welk gedomineerd wordt door schimmels en waarin ze een belangrijke rol vervullen. Dit is een toepassing van schimmels in het dagelijkse leven. In de volgende les zien we waar schimmels hun toepassingen hebben voor dieren, insecten en al het leven op aarde.