Determineren

Deze cursus richt zich op het groeien van paddenstoelen. Als je ze zelf gaat groeien weet je al welke paddenstoel er straks uit je kweek komt. Toch is het belangrijk om wat basiskennis te hebben van determineren. Als je buiten rondloopt en je een paddenstoel ziet die je denkt te herkennen is het belangrijk dat je 100 procent zeker weet welke soort het is voor je hem gaat gebruiken. Vele soorten hebben lookalikes waarvan enkelen ook giftig zijn. Zoals elke mycoloog je kan vertellen: alle paddenstoelen kun je eten, alleen sommigen slechts één keer…

Een determinatieboek kan je helpen om paddenstoelen te herkennen. Zelf heb ik altijd ‘De grote paddenstoelengids voor onderweg’ van Ewald Gerhardt bij me. Er bestaan ook gratis online tools, zoals: www.soortenbank.nl

Je kunt ook gebruikmaken van apps voor je smartphone, zoals Obsidentify. Hiermee kun je een foto van de paddenstoel maken en de app laten determineren. Let op: de apps zijn niet voldoende voor een definitieve determinatie. Het blijft noodzakelijk om ook een paddenstoelengids te raadplegen.

 

Determineren

Voor de determinatie maken we gebruik van de 5 W’s: wanneer, waar, wat, welke, waarom.

 

Wanneer

Het seizoen bepaalt sterk wanneer een paddenstoel zich voordoet. Zo vind je bijvoorbeeld een Morielje niet in de herfst. Het is dus belangrijk dat je altijd noteert wanneer, in welke maand en onder welke weersomstandigheden je de paddenstoel aantreft. Is het tijdens een natte of droge periode?

 

Waar

Waar ben je precies? Let op je locatie, het type grond (arm zand, rijk leem, grasland, enzovoort). Op welk substraat groeit de paddenstoel? Op hout, strooisel of op de grond? Neem ook nota van de locatie van de bomen en het soort bomen. Groeit zij alleen of zijn er nog meer?

 

Wat

Wat valt je op aan de paddenstoel en hoe ziet deze eruit? Het is belangrijk dat je al je zintuigen gebruikt. Maak hierbij gebruik van de drie belangrijkste delen van een paddenstoel: Hoed, Steel en Sporen.  Kijk naar de vorm, kleur, textuur, geur, grootte, verkleuringen, reactie bij kneuzingen, breken, en of de paddenstoel harig, droog, nat of slijmerig is.

 

Welke

Welke zintuigen gebruik je voor de determinatie? Maak gebruik van kijken, voelen, ruiken en proeven. Bij het proeven is het van belang dat je het nooit doorslikt, maar altijd zorgvuldig uitspuugt. Dit is een vaardigheid die je moet leren.

 

Waarom

Het weten waarom een paddenstoel daar staat helpt je om de paddenstoel makkelijker te kunnen herkennen.  Bijvoorbeeld de vliegenzwam groeit daar omdat zij een mycorrhiza vormt met de bomen om haar heen of een champignon omdat deze graag op een grasveld groeit.

 

De paddenstoel

 

Hoed

Kijk naar de bovenkant: de vorm, kleur, textuur, geur, grootte, verkleuringen, reactie bij kneuzingen, breken, en of de hoed harig, droog, nat of slijmerig is. Hoe ziet het vlees eruit als je de hoed doorsnijdt? Bekijk ook de onderkant (gebruik bovenstaande lijst), zijn er buisjes, stekeltjes of lamellen? Hoe zijn ze aangehecht? Zijn sporen zichtbaar (verkleuring)?

Vliegenzwam van bovenaf

 

Steel

Is er wel of geen steel? Zit deze zijdelings aangehecht of centraal in het midden van de hoed? Voer tests uit voor vorm, kleur, textuur, geur, grootte, verkleuringen, reactie bij kneuzingen, breken, en of de steel harig, droog, nat of slijmerig is. Hoe ziet het vlees eruit als je de paddenstoel doorsnijdt? Is er wel of geen ring? Zijn sporen zichtbaar (verkleuring)?

Loop de steel van boven naar beneden na. Is er een beurs? Zie je resten van de beurs op de steel? Zijn er duidelijke myceliumstrengen aan de steel te zien?

Vliegenzwam vanaf onder

Sporen

Zijn sporen zichtbaar in het veld? Wat is de kleur van de sporen? Zijn ze licht of donker? Op welke delen van de paddenstoel zitten ze? Wat is de vorm van de sporen (microscopisch onderzoek vereist)?

Merk op dat sporen niet altijd zichtbaar zijn in het veld. Hiervoor moet je eerst een sporenafdruk maken, wat je leert in Module 7.

 

Met al deze vragen kun je vaak met behulp van een paddenstoelengids ontdekken welke soort je hebt gevonden. Probeer dit ook te doen met de paddenstoel die je hebt gevonden. Maak gebruik van de app Obsidentify en controleer je bevinding met deze online tool van floraeuropa of de paddenstoelen gids. Kwam dit overeen?

Het lukt je niet altijd om een succesvolle determinatie te doen met een ongetraind oog. En ook is het soms voor getrainde ogen niet mogelijk om soorten van elkaar te onderscheiden zonder een microscopisch onderzoek.